Kontzertuak

Musika Música – VIENA BILBAO 2021


Euskalduna Jauregia.   17:00 h.

Sarrerak: Musika música 2021

FITXA

VANESSA GOIKOETXEA soprano
BILBAO ORKESTRA SINFONIKOA (BOS)
GIANCARLO GUERRERO director

A. Berg: Sieben Frühe lieder (Zazpi kantu goiztiar/Siete canciones tempranas)
W. A. Mozart: Sinfonía no 41 en do mayor K.551, “Júpiter”

DATAK

  • 06 martxoa 2021       Euskalduna Jauregia      17:00 h.

Ezagutu hemen harpidedunak BOS izatea abantaila guztiak

MUSIKA-MÚSIKAK 20 URTE BETETZEN DITU

Jaialdiak musika uholde bat ekarri du Bilbora eta erreferente izatera iritsi da mundu guztiko musikazaleen artean. Aurtengo edizioa berezia izango da urtemuga bat delako, eta baita ere, ezinbestean, bizi dugun egoeragatik. Aurtengo bere ardatza izango da bi mende luzez paradigma musikala izan den hiri artistikoki oparo bat, neurri batean musikaren beraren alegoria izatera iritsi dena.

Viena, arraza eta hizkuntza ugariko inperio baten hiriburua, bidegurutze aberasgarri batean kokatuta zegoen. Kokaleku pribilegiatu horrek berekin zekarren orobat bidegurutze bat izatea ideia erlijioso, berezitasun nazional eta soinu-hizkuntza ugarirentzat. Ezaugarri horiek guztiek bat egin zuten mota guztietako entzulego baten apetekin, publiko bat asezina bezain orojalea eta musika genero guztietako nobedadeen gose zena. Eskaera hark Vienara bideratu zituen Europa osoko konpositore eta instrumentu-joleak, denen artean kokatu baitzuten hiria sorkuntza unibertsalaren abangoardian, turismo musikalaren jomuga erakargarri eta ospetsu bihurtuz.

Viena musikaren epizentro oparoa izan zen denbora guztian hiriak lanak izan zituen baita ere gatazkak gainditzen eta irtenbide bat aurkitzen politika, arte, pentsamendu eta bizikidetzaren labirintoari. Bizi dugun garai nahasi honetan, gure mundua sorkuntza artistikoak eta eredu kulturalak aldatzen dituen kinka larri batean dagoenean, gauza atsegina da murgilaldi bat egitea Vienan, hain ederki jakin baitzuen oihal liluragarri bat iruten partitura paregabez, aberats edo finez, espresionista edo arrazionalez, entretenigarri edo katarsi eragilez, haritzat hartuz mota guztietako estilo, dialekto eta genero musikalak.

Viena emankor hartan, oparotasunak, esperimentazioak eta sormenak bat egin zuten musikarekiko pasioarekin eta soinuzko esanahien bidez entzulearen ariman “eragiteko” asmoarekin, egungo garaiak argiz jantziko dituen katalogo anitz, orijinal eta harrigarri bat elikatuz. Goza ezazue “liluren hiria” omen zen Viena haren sonoritateaz. Afektu musikalen edizio asko ditugu oraindik aurrean.

Viena izan zen konpositore ospetsu askoren jaioterria edo adopzio-lekua. Eta baita ere azpijoko, zatiketa, jeloskeria, grina eta fribolitatezko zurrunbilo bat. Habsburgotarren filarmoniak, itxurak kosta ahala kosta landu nahiak eta arte nahiz pentsamenduaren sortzaileekiko jazarpen endemikoak markatu zuten Vienari ospea eman zioten konpositoreen ibilbidea. Hiri inperial hura harro zegoen, bere familia agintaria baitzen Europako melomanoena, familia aristokratikoen eredua, eta XVIII. mendean katalogo kolosal eta errepikaezin baten bultzatzailea bere babesletzaren bitartez.

Hala, Haydn Esterhazy printzearen babespean hazi zen musikalki, printzearen musikari-kapera ospetsua zelarik Europa osoan. Hitza zen bere etxeko opera gaualdiak hobeak zirela jauregi inperialekoak baino, iritzi horretakoa baitzen enperatriza bera ere.

Maria Teresarengan eta, geroago, haren seme Jose enperadorearengan piztu zuen interesak bultzatuta, Mozart Vienan kokatzera deliberatu zen, baina bere arrakasta laster histu zen, hiri apetatsu eta ahanzkor hartan gailendutako beste moda batzuek itzalarazia.

Vienan bizi zen aristokrata multzo batek babesa eman zion Beethoveni, eta mezenas eskuzabalak gertatu zitzaizkion Waldstein, Razumovsky, Lichnowsky, Lobkowitz eta Rodolfo artxidukea bera ere. Horiek osatzen zuten Beethovenen jarraitzaileen multzoa -haren musika entzuten zutenak erdi harriturik eta erdi ezer ulertu gabe- eta Beethovenek sarri mespretxatzen zituen.

Erromantizismoaren egunsentian, burgesia ilustratua eta profesional liberalak boterea lortzen ari zirenean, Schuberten musak —schubertiadetan inbokatuak— liluraturik atxikitzen zuen publiko bat, konpositorea gurtzen zuena. Halere, publiko horrek ez zituen estali Shuberten eguneroko beharrizanak eta ez zion eskaini abarorik.

XIX. mendean Vienak bere intrigekin jarraitu zuen, zeukanaz eta bere ustez zeukanaz harro, eta Vienako gizartea, berriz, ametsezko itxura bat erakusten ari zen beti eta ohorezko tituluak -akademikoak zein nobleziakoak- handiesten, balio objektibo gutxikoak izanagatik. Klase ertainak bazeukan nolabaiteko kultura musikala, harentzat eguneroko bizitzako plazerak lotuta zeuden mota eta estilo guztietako musika ikuskizunekin, eta horregatik, bai Straussen musika arinak, bai Brahms edo Bruckner-en sakontasunak eta tradizioarekiko errespetuak hiri musikazale amorratu haren paisaia musikala betetzen jarraitzen zuten. Alta, konpositore ospetsu horiek ere -batez ere Brucknerrek- vienarren erdeinua jasan behar izan zuten, noiz eta ez baitziren gauza asetzeko vienarren hanpuruskeria itxuragabea eta etengabeko fribolitatea.

Kontraesana handituz joan zen, eta joera horren hauspoa izan zen eguneroko luxu eta neurrigabekeriazko amets bat bizitzeko modu irrazional bat, zeinaren bultzadaz gizartea porrotaren ertzera ari baitzen hurbiltzen: Habsburgotarren erregetzako eta inperioko koroa Lehen Mundu Gerrako amildegira gerturatzen ari zen, eta denbora berean Vienan azken ostikoak ematen ari ziren indar biren arteko tentsioak: fintasun eta orekaz beteriko edertasun baten azken aztarnak, eta espresionismoaren eta berrikuntza-gosearen indar kontrolaezinak. Testuinguru horretan, non paradisuaren eta kalbarioaren arteko mugak gero eta lausoagoak ziren, Mahlerren eta Schönbergen partiturak elkarren garaikide suertatu ziren, denen gainetik sumatzen zelarik mende berriko Europa hartan olio orban bat bezala zabaltzen ari zen antisemitismoaren itzala.

–Eta paradoxa gorabehera –edo beharbada bere kausaz–, ausardiaz, esperimentazioz eta dikotomiaz betetako azken loraldi batek dirdirarazi zuen aldi hura, hain emankorra, originala eta sortzailea musika arloan nola beste adierazpen artistiko eta pentsamendukoetan. Ausardia musikalezko azken aparraldi horretan kokatzen dira Webern eta Berg-en izenak.

JOSEP HAYDN | Rohrau 1732 – Viena 1809
“Mundutik baztertua nagoenez, originala izatea behartu zait “

W.A. MOZART | Salzburgo 1756 – Viena 1791
“Lanean jarraitzen dut, konposatzeak gutxiago nekatzen nauelako atseden hartzeak baino”.

L. VAN BEETHOVEN | Bonn 1770 – Viena 1827
“Erraza da aristokraziarekin bizitzea, zirrara eragiten dion zerbait baduzu”.

FRANZ SCHUBERT | Viena 1797 -Viena 1828
“Gauza on batean inspiratzen zarenean, musika jarioan jaiotzen da, melodiak turrustan heltzen dira”.

ANTON BRUCKNER | Ansfelden 1824 – Viena 1896
“Jainko onari eskaintzen diot nire musika”.

JOHANN STRAUSS | Viena 1825 -Viena 1899
“Batere talenturik badut, Viena nire jaioterri maiteari zor diot hura garatu izana“.

JOHANNES BRAHMS | Hamburgo 1833 – Viena 1897
“Beethoven da pauso-hotsez nire atzean entzuten dudan erraldoi hori”.

GUSTAV MAHLER | Kaliště (Bohemia) 1860 – Viena 1911
“Etorriko da nire garaia“.

RICHARD STRAUSS | Munich 1864 – Garmisch (Baviera) 1949
“Hamabi urteko basakeria, jakineza eta kultur suntsipenezko erregealdiak amaiera eman zion Alemanian bi mila urteko bilakaera kulturalari”

ARNOLD SCHÖNBERG | Viena 1883 – Los Ángeles 1951
“Pena da musika modernoko kontzertuak Vienan gertaera politiko bihurtu izana”.

ANTON WEBERN | Viena 1883 – Mittersill (Salzburgo) 1945
“Behin hasita, gaiak esan beharreko guztia adierazten du. Gauza berri batek jarraitu behar dio”.

ALBAN BERG | Viena 1885 -Viena 1935
“Gure musika honetan ez dago konpasik belarriaren kontrol zorrotzena jasan ez duenik”.

Ilustrazioak: Elena Odriozola
Testuak: Mercedes Albaina

Info covid

Gertakarien egutegia

Al
As
Az
Og
Or
La
Ig

Erlazionatutako ekitaldiak

Denboraldia 2023-2024
25 - 26
Api
2024
>Erik Nielsenek Heroi bizitza bat zuzenduko du

Erik Nielsenek Heroi bizitza bat zuzenduko du

Lekua: Euskalduna Jauregia

Ein He/denleben zuzendari-lana da. Richard Straussek berak zuzendu zuen lehen emanaldian; hala ere, beste zuzendari handi bati eskainita zegoen, Mengelberg zuzendariari eta Concertgebouweko orkestrari, hain zuzen ere. Nielsenek poema sinfoniko izugarri hau aukeratu du titular gisa denboraldi honetan emango duen azken kontzerturako. Programa osatzeko, Schönberg eta Saint-Saëns musikagileen beste bi pieza ezagun izango ditugu entzungai, eta aipatzekoa da Alexandre Kantorow karismadunaren presentzia.


Charla preconcierto
2024/04/26 • 18:00 • Euskalduna. 5H Aretoa Terraza


Erik Nielsen, zuzendaria
Alexandre Kantorow, pianoa


I

ARNOLD SCHOENBERG (1874 – 1951)

Bost pieza orkestrarako Op. 16 (1949 berr.) *

I. Vorgefühle
II. Vergangenes
III. Farben
IV. Peripetie
V. Das obligate Rezitativ

CAMILLE SAINT-SAËNS (1835 – 1921)

5. kontzertua piano eta orkestrarako Fa Maiorrean Op. 103 “Egiptoarra”*

I. Allegro animato
II. Andante
III. Molto allegro

II

RICHARD STRAUSS (1864 – 1949)

Ein Heldenleben Op. 40

Heroia[Der Held] (attacca)
Heroiaren aurkariak [Des Helden Widersacher] (attacca)
Heroiaren bataila-eremua [Des Helden Walstatt ] (attacca)
Heroiaren bake lanak [Des Helden Friedenswerke] (attacca)
Erretiora mundutik eta heroiaren gailurra [Des Helden Weltflucht und Vollendung]

Informazioa eta sarrerak
Denboraldia 2023-2024
29
Api
2024
>Cámara 08

Cámara 08

Lekua: Euskalduna Jauregia

A. Schnittke: Boskotea pianoarekin
BOSen boskotea pianoarekin

A. Schnittke: Moz’ Art à la Haydn
BOSen hari-ensemblea

W. A. Mozart: Ziri musikal bat, KV 522
BOSen hari eta haize ensemblea

Informazioa eta sarrerak
04
Mai
2024
>Mozartland

Mozartland

Lekua: Euskalduna Jauregia • 0B Aretoa

Kontzertua familian
Princep Totilau + Cuarteto BOS, konpainia
Wolfgang Amadeus Mozart, musika
Pol Requesens, moldaketak

Bilbao Orkestra Sinfonikoa

­2 urtetik aurrera

PREZIOAK:
Orokorra 10 €
BOSaren abonatuak* 9 €
* Abonatuentzako deskontudun erosketak webguneko “eremu pertsonalean” edo leihatilan baino ezin dira egin.

“Mozartland” kontzertu-ikuskizun bat da, publikoa gonbidatzen duena Mozart txikiaren eta bere arreba Nannerlen jolas gelan esertzera, hezur-haragizko bi haurrek interpretatuta. Han, musikagilearen zuzeneko musikarekin, harizko eta txirulazko laukote baten eskutik, hiru aktorek maskarekin antzezten dituzte Salzburgoko jenio txikia gehien dibertitu zuten ipuin herrikoiak: igela, printzesa, erregea, txanogorritxoa, otsoa, amona, Hansel eta Grettel, sorgina eta Bremengo musikariak.

Bere jokoarekin, Mozart bi anaiak ipuinetako istorioak eta protagonistak edertasun, egia eta ontasun bihurtzen saiatuko dira, urte batzuk geroago Wolfgangek bere musikarekin egingo zuen bezala.

Sarrerak 2023ko abenduaren 1etik aurrera jarriko dira salgai.
Garrantzitsua: ­aretora ­sartu­ nahi duten ­persona ­guztiek­ (adina edozein dela ere) ­dagokien ­sarrera ­aurkeztu ­behar ­dute.

Informazioa eta sarrerak
Denboraldia 2023-2024
16 - 17
Mai
2024
>Heroiak eta deabruak Tim Meaden ahotsean

Heroiak eta deabruak Tim Meaden ahotsean

Lekua: Euskalduna Jauregia

Barroko-garaian, gehiegikeriak eta muturrak irudikatu ziren gehienbat. Kontratenoreak herniaren rola hartu zuen maiz, hala nola Giulio Cesare eta Orlando pertsonaietan, zeinak Tim Meaden ahots zoragarriaren bidez izango ditugu entzungai; bestalde, deabrua kontraste dinamiko eta bat-bateko disonantzien bidez irudikatzen zen, Leclair eta Boccherini pertsonaietan bezalaxe. Hori guztia, Pedro Gandíak proposatutako programa interesgarriaren baitan, zeina Sevillako Orkestra Barrokoko zuzendari artistikoa izan baita bi hamarkadaz eta zeina garai horretako gure espezialista handietako bat baita.

BOSbaroque

Leclair, Händel, Vivaldi, Geminiani eta Boccheriniren kontratenorarentzako obrak eta ariak

Tim Mead, kontratenorra
Pedro Gandía, kontzertino zuzendaria

Informazioa eta sarrerak