Kontzertuak

Natura abesten


Euskalduna Jauregia Bilbao.   19:30 h.

François Leleux oboe eta zuzendaria


I

ANTONIN DVORAK (1841 – 1904)

Elezaharrak, Hautaketa Op. 59*

1. Allegretto
6. Allegro con moto – Moderato
7. Allegretto grazioso – pocu piu mosso
8. Un poco allegretto e grazioso
10. Andante
4. Molto maestoso
3. Allegro giusto – Andante giusto


JOHANN NEPOMUK HUMMEL (1778 – 1837)

Sarrera, tema eta bariazioak oboe eta orkestrarako Op. 102*


Françoise Leleux, oboea


II

LUDWIG VAN BEETHOVEN (1770 – 1827)

6. sinfonia Fa Maiorrean Op. 68 «Pastorala»

I. Allegro ma non troppo (Landara iristean sentitzen diren inpresio alaiak)
II. Andante molto moto (Eszena errekaren ondoan)
III. Allegro (Nekazarien bilera alaia)
IV. Allegro (Ekaitza)
V. Allegretto (Artzainen kanta. Ekaitzaren osteko esker-ematea)

DATAK

  • 08 urria 2026       Euskalduna Jauregia Bilbao      19:30 h. Sarrerak Erosi
  • 09 urria 2026       Euskalduna Jauregia Bilbao      19:30 h. Sarrerak Erosi

Abonu salmenta, uztailaren 8tik aurrera.
Sarreren salmenta, irailaren 15tik aurrera.

Ezagutu hemen harpidedunak BOS izatea abantaila guztiak

Amesteko, liluratzeko eta eskertzeko musika

XIX. mendearen bigarren erdian, nahiko urriak ziren Bohemiako konpositore batek bere lurraldeko mugetatik kanpo arrakasta izateko aukerak. Bere egoera ekonomikoak eta Europan bere burua ezagutzera emateko aukerak bultzatuta, 1874an, Antonín Dvořák-ek (garai hartan hogeita hamahiru urte zituen eta musika-katalogo handia) bere burua eskaini zuen Austrian sari bat lortzeko asmoz. Johann Herbeck eta Johannes Brahms konpositoreek eta Eduard Hanslick musika kritikariak osatzen zuten epaimahaia, eta Bohemiakoari eman zioten saria, baita 1876an eta 1877an ere. Nazioarteko ibilbide baten lehenengo urratsa izan zen, Dvořák gorenera eramateko.

Sari horri esker, musikaria aintzatetsi eta konposizioan buru-belarri aritzeko aukera ematen zion soldata eskaintzeaz gain, Hanslick eta Brahms-ekin luzarorako adiskidetu zen, eta haiek izan ziren hurrengo urteetan haren babesle leialak. 1877aren amaieran, Brahms-ek Berlingo bere editoreari, Simrock-i, idatzi zion, Dvořák-en Moraviako duetoak argitara zitzan. Argitaletxeak lan berri ugari enkargatu zizkion konpositoreari, besteak beste, Eslaviarren dantza (1878) ospetsuak eta hain ezagunak ez diren Elezaharrak, op. 59, 1881eko hasieran lau eskutara pianorako idatziak eta urte bereko amaieran orkestratu zirenak. Dvořák-ek Hanslick-i eskaini zion obra, etengabe emandako laguntza eskertzeko.

Izenburua gorabehera, Elezaharrak ez dira lan programatikoa, nolabaiteko hari narratibo bat dagoen arren konposizio-prozeduretan: errepikapenak eta motiboen aldaerak daude nonahi, baita haren hamar mugimenduen tonu orokorra ere, zeinak naturaz gaindiko fantasiazko eta elezaharretako lurralde bat erakusten baitu. Gerald Abraham musikologo ingelesak ondorioztatu zuen Karel Jaromir Erben-en poesiak (Txekiako ipuin folklorikoen bilduma egin zuen) eragin zuela, ziurrenik, ideia. Izan ere, Abrahamek uste zuen Dvořák-ek zuzenean hartu zuela Erben-en bertso batzuen erritmoaren motiboen zati bat; geroago, musikariak bere poema sinfonikoetan erabili zuen baliabide hura.

Musikalki, Dvořák-en ibilbidearen barruan, Elezaharrak kokatzen dira Txekiako herri-musikaren eragin ukaezina nabari den garai batean. Honako hauek dira zikloaren ezaugarrietako batzuk : motibo kontrastatzaileen alternantzia eta elkarrekiko lotura, ispilu-formak, dantza-erritmoak, trantsizio harmoniko “misteriotsuak” eta Beethoven-en eragina dutenak erabiltzea eta orkestrazio originala. Hanslick-en hitzetan, “musika ur sakon eta gardenetatik, freskagarrietatik eta suspergarrietatik ibiltzen da Elezaharretan zehar. […] Harmoniaren eta kontrapuntuaren maisu batek bakarrik idatz zitzakeen Elezahar hauek, lehenengo begiratuan erudituegiak edo akademikoegiak ez diruditen arren.”

Brahms eta Hanslick-en laguntza erabakigarria izan zen Dvořák-en nazioarteko proiekzioan, eta beste konpositore batzuek ere beren trebetasunetan konfiantza izan zuten izen handien eskutik egin zituzten lehenengo urratsak. Johann Nepomuk Hummel haur miragarria izan zen, eta denboraldi bat Mozarten tutoretzapean eman zuen. Mozartek ahalmen handia ikusi zuen berarengan, eta bere burua eskaini zuen hari doan irakasteko, bere etxean bertan. Hummel-ek hamaika urte bete zituenean Mozarten etxean zegoen. Mozartek eskolak bertan behera utzi behar izan zituenean, Hummel-en aitari gomendatu zion semearekin bira bat egin zezala, bere burua ezagutzera emateko, berak hala egin baitzuen. 1837an hil zenean, Hummel Europako piano-jotzaile handienetako bat zen.

Hummel-ek denboraldi luzeak eman zituen Vienan eta Europa osoan zehar bidaiatu zuen kontzertuak ematen, Haydn-en ondorengoa izan zen esterházytarren gortean eta Kapellmeister Stuttgart eta Weimar-en. Konposizioa eta irakaskuntza uztartzen zituzten garrantzizko postuen bidez bilatu zuen beti egonkortasun ekonomikoa, eta sinfonia izan ezik genero guztietako musika asko sortu zuen (eszenatokiak eta publikoa Beethoven-ekin partekatzeak zerikusia izango luke).

Sarrera, konposizioa eta oboearentzako bariazioak op. 102 (1825 inguru) estilo kontserbadoreko obra da (Hummel-en gainerako lanak bezala), Mozarten eragina duten pasarteak eta sekzio birtuosoak dituena. Ia ahotsa besterik ez duen sarrera geldo batekin hasten da pieza, melankolikoa da eta doinua airean flotatzen ari dela dirudi. Horren ostean, konposizioa argitsu, xalo eta jostari agertzen da, eta jarraian bariazio azkar eta motel batzuk, musika-tresnaren ahal guztia erakusten dutenak, oreka alde batera utzi gabe. Hori dela eta, bariazioak zituzten Hummel-en lanak arrakastatsuenak izan ziren, eta inprobisatzeko zeukan trebetasun handia erakusten dute.

1827an, Beethoven hil eta gutxira, Hummel-ek pianoan inprobisatu zuen jenioaren hainbat lanen gainean, haren oroimenez egindako kontzertu batean. Hildakoak eskatuta egin zuen; adiskidetasun-harreman iraunkorra izan zuen harekin, baina baita norgehiagoka ere. Haserrealdiak ondo dokumentatuta daude. Jan Swafford-ek Bonn-ekoaren biografia bikainean kontatzen du bi musikariek topo egin zutela 1807an, Beethoven-en Meza Do Maiorrean lanaren arrakastarik gabeko estreinaldian, esterházytarren gortean, Hummel haien zerbitzura zegoela. Swafford-ek dioenez, “Beethovenek Hummel ikusi zuen printzearen erreakzioari buruz kuxkuxeatzen; Beethoven-ek hauteman zuenez, inoren gaitzaz pozten (“Schadenfreude”).” 1814an, ordea, Hummel perkusionista izan zen Wellingtonen Garaipena lanean, Beethoven-en zuzendaritzapean, eta hark ere kanon bat eskaini zion handik pare bat urtera. Mozarten ikasle izandakoa Beethoven-en hilkutxaren eramaileetako bat izan zen bere hileta jendetsuan. Lur ematean, Hummel-ek “hiru lore-koroa jarri zituen hilkutxaren gainean.” Adiskidetasunak iraun egin zuen.

Meza Do Maiorrean lanaren gertakaria izan eta handik gutxira, Beethoven-ek bere ibilbidean eta baita generoan ere inflexio-puntua izango zen obra berri baten konposizioari heldu zion: 6. sinfonia Fa Maiorrean Op. 68 “Pastorala”. Konposizio-lan gehiena 1808an egin zuen eta udan amaitu zuen ur beroak dituen Heiligenstadt hirian. Hein handi batean, Bosgarrena konposatzen ari zen bitartean egin zuen, eta sinfonia biak ia lau orduko kontzertu ikaragarri batean estreinatu ziren, 1808ko abenduaren 22an, berogailuak huts egin zuen Theater an der Wien-en. Gau berean, Pianorako 4. kontzertua, Fantasia Korala, Ah, perfido! aria, aipatutako mezaren zenbait zati eta pianorako inprobisazio bat ere izan ziren. Beethoven-ek zuzendu eta bakarlari gisa jardun zuen obra guztietan, eta orkestrak eta koruak ez zuten oso ondo interpretatu, entsegu faltagatik.

“Pastorala” obra berezi gisa nabarmentzen da Beethoven-en sinfonien artean. Musika absolutuaren maisuaren Seigarrena ustekabeko norabide-aldaketa izan zen, naturarekiko zuen maitasun sakona zela-eta. Konpositorea profesionalki Vienarekin lotuta sentitzen zen, baina ez zuen hiritik ihes egiteko zalantzarik izango aukera izan bezain laster: “Inork ezin du landa nik bezainbeste maitatu. Baso, zuhaitz eta arrokek gizakiak entzun nahi duen oihartzuna sortzen dute”. Hiriburuan zegoenean ere, aldirietan zehar egunean bi aldiz egiten zituen ibilaldi luzeak “nahitaezkoak” ziren; inspirazio-iturri handia ziren musikariaren arima sentikorrarentzat, eta, gainera, lasaitasun handia ematen zioten, kontuan hartuta ordurako gorreria aurreratua zeukala. Hala ere, Beethoven-ek esku-programan adierazi zuenez, konposatutakoa ez zen lan deskriptibo hutsa: “sentimenduen adierazpen bat da, soinuen pintura bat baino”. Pintura hor dago, baina ez da protagonista.

Sinfoniak naturan udako egun bat nola igarotzen den gogorarazten du. Lehenengo mugimenduak, Landara iristean sentitzen diren inpresio alaiak izenekoak, minorreko hiru konpas baino ez ditu, Fa Maiorraren tonalitate nagusia gailentzen den bitartean. Bosgarrenean ez bezala, hemen ez dago borrokarik, ez dago destinorik; lasaitasuna, plazera eta gozamena besterik ez. Motibo nagusi ezaguna hari- eta haize-tresnetatik dabil, Beethovenen ohiko maisutasunarekin, baina turbulentziarik gabe. Errekaren ertzeko eszena izan zen, ziurrenik, sinfonia osoaren jatorria. Begiesteko une bat da, eta munduko kezkak desagertu egiten dira. Ez dago gogora ekarri beharreko iraganik, ezta aurrea hartu behar zaion etorkizunik ere; musika presente hutsa da. Kodan entzuten diren urretxindorrak (txirula), galeperrak (oboea) eta kukuak (klarineteak) mugimendua ixten dute, meditazioari amaiera emateko.

Azken hiru mugimenduak etenaldirik gabe gertatzen dira. Nekazarien bilera alaia Scherzo bat da, eta lanegunaren amaieran dantzaldi bat irudikatzen du. Beethoven-ek nekazari-banda bat eta duela urte batzuk jasotako dantza bat izan zituen inspirazio-iturri. Oboea nahita hasten da “denboraz kanpo”, gaizki moldatutako banda baten musikari amateurra balitz bezala, hiru nota solte ihes egiten uzten duen “erdi lokartutako” fagot batek lagunduta. Festa eteten duen ekaitzaren ondorioz, lau mugimendu beharrean bost mugimendutan banatuta dago Seigarrena. Ez dago trantsiziorik, hari-tresnen tremolo baten eta bat-bateko modulazio txiki baten bidez iragartzen da, eta, ondoren, tinbaletan hasten da. Zalantzarik gabe, obraren unerik deskribatzaileena da. Ekaitza desagertu eta Artzainen kantuari bide ematen dio. Ekaitzaren osteko esker-ematea. Alpeetako tronpa batek artaldeari dei egiten dio, eta nekazariak berriz elkartzen dira. Konpositoreak honako hau idatzi zuen: “O, Jauna, eskerrak ematen dizkizugu”. Bere esker ona zintzoa da, soinuak bat egiten du naturaren baretasunarekin, Beethoven-ek jainkoa zertuta aurkitu zuen naturarekin.

Yolanda Quincoces

François Leleux.

oboe eta zuzendaria

François Leleux orkestra-zuzendari eta oboe-jotzailea ezaguna da energia, oparotasun eta argitasun musikalagatik. 2025/26 denboralditik Kammerakademie Potsdam-eko zuzendari artistikoa da eta Hungarian National Philharmonic Orchestra-ko artista gonbidatu nagusia. Bere ibilbide itzaltsuan zehar, hainbat kargu izan ditu, besteak beste: artista elkartu Camerata Salzburg-en eta Parisko Orchestre de Chambre-n, eta artista egoiliar HR-Sinfonieorchester-en, Estrasburgoko Orchestre Philharmonique-n, Berner Symphonieorchester-en, Norwegian Chamber Orchestra-n eta Tenerifeko Orkestra Sinfonikoan.

2026/27 denboraldirako, Leleux-ek hainbat konpromiso ditu zuzendari eta bakarlari gisa, honako hauekin: Frankfurt Radio Symphony, Deutsches Symphonie-Orchester Berlin, Konzerthausorchester Berlin, Gürzenich-Orchester Köln, Bruckner Orchester Linz, City of Birmingham Symphony Orchestra, Gaztela eta Leongo Orkestra Sinfonikoa, Bilbao Orkestra Sinfonikoa, Warsaw Philharmonic, Sinfonia Lahti, Hong Kong Sinfonietta eta Singapore Symphony.

Kammerakademie Potsdam-ekin Europan eta Hego Amerikan zehar birak egingo ditu, eta Salzburgoko Mozartwoche-n arituko da Rolando Villazónekin batera. Konpromiso horiez gain, duela gutxi debutak egin ditu beste orkestra batzuekin, eta beste batzuekin berriro aritzera ere gonbita egin diote, besteak beste: Bamberger Symphoniker, Dresdner Philharmonie, Philharmonisches Staatsorchester Hamburg, Japan Philharmonic, Gothenburg Symphony, Stavanger Symphony, Asturiasko Printzerriko Orkestra Sinfonikoa, National Taiwan Symphony Orchestra eta Montrealgo Orchestre Métropolitain. Oboe-jotzaile gisa, Leleux hainbat orkestrarekin aritu da, esaterako: New York Philharmonic, Deutsches Symphonie-Orchester Berlin, Royal Stockholm Philharmonic Orchestra, Royal Liverpool Philharmonic Orchestra, Budapest Festival Orchestra, Suediako Irratiaren orkestra sinfonikoa eta NHK. Ganbera-musikari gisa, mundu osoan aritzen da bere betiko errezitalkideekin, Lisa Batiashvili, Eric Le Sage eta Emmanuel Strosser-ekin, baita Les Vents Français haize-instrumentuen seikote txalotuarekin ere (2024/25 denboraldian Alemanian, Suitzan, Espainian eta Japonian bira egin zuen).

Leleux-ek zuzendari gisa egiten duen lanaren muinean, ganberako musikari batek entzute, elkarrizketa eta musika-sorkuntza kolektiborako duen berezko sena dago. Eskala handiko errepertorio sinfonikoa zuzentzeaz eta Mozarti eta errepertorio klasikoari bere fintasun, alaitasun eta bizitasun bereizgarria emateaz gain, bere interpretazioek argitasuna, gardentasuna eta elkarrizketa musikalaren sen instintiboa uztartzen dituzte. Kritikariek haren zuzendaritza-ikuspegia goraipatu dute, zeina «sekulakoa izan baitaiteke harrokeriarik gabe, gogorra hoztasunik gabe, batzuetan bestelakoa baina inoiz ez zatikatua» (Bachtrack) izan baitaiteke; Mozarten interpretazioa, berriz, «Mozarten kutsua: diziplinaduna, baina bizitzaz betea» izan da. Filosofia hori funtsezkoa da Kammerakademie Potsdam-ekin egiten duen lanean, eta bertan duten ganbera-orkestraren kultura bereizgarriak ingurune naturala eskaintzen dio bere jakin-minari, bat-batekotasunari eta musika-interpretazioa lankidetza-prozesu bat dela sinesteari.

Bere ibilbide osoan oboerako errepertorioa zabaltzeko konpromisoa izan du, eta, besteak beste, Nicolas Bacri, Michael Jarrell, Giya Kancheli, Thierry Pécou, Gilles Silvestrini, Eric Tanguy, Laurent Petitgirard eta Thierry Escaich konpositoreen lanak enkargatu eta estreinatu ditu. Nabarmentzekoa da Escaich-en biolin eta oboerako kontzertu bikoitza, Lisa Batiashvili eta NDR Elbphilharmonie Orchester-ekin estreinatua eta ondoren New York Philharmonic eta Parisko Orchestre-rekin interpretatua. Bere aurreko grabazioen artean, nabarmentzekoak dira Warner Classics-entzat egindako Emmanuel Strosser-en «Bienvenue en France», Bizet eta Gounod-en lanak Scottish Chamber Orchestrarekin (Linn) eta Hummel eta Haydn-i eskainitako album saritua Münchener Kammerorchester eta Emmanuel Pahud-ekin. Beste zenbait lan ere kaleratu dituzte: Bach-en lanak Chamber Orchestra of Europe-rekin, Mozarten lanak Camerata Salzburg-ekin eta Strauss-en Oboerako kontzertua Swedish Radio Symphony Orchestrarekin, Daniel Harding-en zuzendaritzapean. François Leleux irakaslea da Municheko Hochschule für Musik und Theater-en.

Alpharentzat egin duen azken grabazioan Kammerakademie Potsdam eta Lisa Batiashvili elkartu dira Mozarten Biolinerako 4. eta 5. Kontzertuak emateko, eta horrek agerian uzten du, beste behin ere, orkestra-zuzendari gisa egiten duen lana gero eta gehiago definitzen duten elkarlaneko musikaren baloreak.

Berriki Chevalier de l’Ordre des Arts et des Lettres izendatu du Frantziako kultura-ministroak.

Gertakarien egutegia

Al
As
Az
Og
Or
La
Ig

Erlazionatutako ekitaldiak

Denboraldia 2026-2027
20
Aza
2026
>Ganbera kontzertua

Ganbera kontzertua

Lekua: Sestao Musika Eskola

W.A. Mozart: Cuarteto para piano No. 1 en Sol menor K.478
G. Fauré: Cuarteto para piano No. 1 en Do menor Op. 15

BOS Laukotea eta pianoa

Julen Ramos, pianoa
Samuel García, biolina
Juan Cuenca, biola
Ignacio Araque, biolontxeloa

Gehiago ikusi
21 - 24 - 27 - 30
Aza
2026
>Il barbiere di Siviglia

Il barbiere di Siviglia

Lekua: Euskalduna Bilbao

Rossiniren operarik famatuenetakoa, Il barbiere di Siviglia, erritmoz eta asmamenez jositako komedia da, non Fígaro zuhurrak mila endredo antolatzen dituen Almaviva kondeari Rosina konkistatzen laguntzeko. Opera freskoa, umore- eta maltzurkeria-erakustaldi bikaina da.

Información y entradas

Gehiago ikusi
Denboraldia 2026-2027
03 - 04
Abe
2026
>Konpositoreak eta organo-joleak

Konpositoreak eta organo-joleak

Lekua: Euskalduna Jauregia Bilbao

Wolfgang Amadeus Mozart
sonata organo eta orkestrarako Do Maiorrean K. 336


18. kontzertua piano eta orkestrarako Si bemol Maiorrean K. 456


César Franck
Pièce héroïque

Sinfonia re minorrean

Curtis Phill Hsu, pianoa
Mikel Ansola, organoa
Chloé van Soeterstède, zuzendaria
Mozartek eta Franckek jenio sortzaileak izatea partekatzeaz gain, biak ere organo-jole bikainak izan ziren.

Euskaldunako organo handia preludio gisa entzungo dugu kontzertuaren bi ataletan, hau da, Mozarten 18. kontzertua pianorako zoragarriaren aurretik (Curtis Phill Hsu-ren esku), eta César Francken sinfonia monumentala eta organistikoa re minorrean (bere idazkeran) baino lehen.
Informazioa eta sarrerak
Denboraldia 2026-2027
14
Abe
2026
>Bakarlari handiak errezitaldian: Claire Huangci

Bakarlari handiak errezitaldian: Claire Huangci

Lekua: Euskalduna Jauregia Bilbao

Frederic Chopin, Fanny Mendelssohn, Florence Price & George Gershwin
Informazioa eta sarrerak